The latest issue of
Onomastica (Volume 69, 2025) presents a rich tapestry of onomastic research spanning multiple countries, languages, and historical periods. Published by the Institute of the Polish Language of the Polish Academy of Sciences under the editorial leadership of Halszka Górny, this volume brings together scholars from Poland, Ukraine, Slovakia, Hungary, Czechia, and Bosnia and Herzegovina, offering readers a truly international perspective on the study of proper names.
In Memoriam: Walter Wenzel
The issue opens with a tribute to Walter Wenzel (1929-2025), a distinguished German onomastician whose contributions to the field will be remembered by colleagues and students alike. This memorial, penned by Inge Bily, reminds us of the continuous legacy of scholarship that connects generations of name researchers.
Theoretical Foundations and Methodological Innovation
Artur Gałkowski sets a strong theoretical foundation with his article on the terminological and conceptual characteristics of the onymic landscape as elements building the linguistic landscape. This piece addresses fundamental questions about how we understand and categorize the names that surround us in our daily environments, providing essential conceptual tools for contemporary onomastic research.
Wojciech Włoskowicz contributes to methodological discussions with his examination of onomastic terminology itself, exploring the distinctions and relationships between onim, proprium, and nazwa własna (proper name). This meta-linguistic reflection helps sharpen the theoretical instruments researchers use in their work.
Historical Anthroponymy: Medieval and Early Modern Naming Practices
Several articles delve into historical naming systems, offering fascinating insights into how people identified themselves in past centuries. Olga Karpenko examines 16th-century anthroponymy based on historical documents from the Zhytomyr region in Ukraine, revealing the complex systems of personal identification in use during this period.
Lesya Yashchuk continues this exploration with a detailed study of personal identification features in the primary tax registers of the Zvyagel Volost from the second half of the 16th century. This first part of what promises to be an illuminating series demonstrates how administrative documents preserve invaluable information about historical naming practices.
In the "Materials & Announcements" section, Bożena Hrynkiewicz-Adamskich presents research on Old Russian one-stem deappellative anthroponyms containing suffixes with -k-, providing linguistic depth to our understanding of early Slavic name formation.
Contemporary Anthroponymy: Living Names in Modern Communities
The volume doesn't limit itself to historical research. Miroslav Kazík brings us into the present day with his study of living (unofficial) personal names of unmarried persons in the solitary-cottages village of Prašník in the Piešťany district of Slovakia. This ethnographic approach captures the dynamic, informal naming practices that often escape official documentation but remain vibrant in local communities.
Karina Zając-Haduch explores nicknames as an anthroponymic category through the lens of Shukshin's stories, demonstrating how literature serves as a valuable source for understanding informal naming conventions and their social functions.
Irena Kałużyńska offers a cross-cultural perspective with her examination of flowers, plants, and trees in female naming in China, revealing the deep connections between nature, gender, and identity in Chinese naming traditions.
Toponymy and the Geography of Names
The toponymic dimension receives substantial attention in this issue. Zenaida Karavdić presents a comprehensive study of the toponymy of the City of Visoko in Bosnia and Herzegovina, documenting the rich layers of place names in this historically significant region.
Andrea Bölcskei contributes a fascinating comparative study examining motivational factors behind the adoption of biblical place names in different parts of the world. This global perspective helps us understand how religious and cultural traditions shape the naming of landscapes across continents.
Зоряна Купчинська (Zoryana Kupchynska) offers a detailed fragment of the oikonymic landscape of Right-Bank Polissia and adjacent territories in the 14th century, analyzing the area and semantics of derivational bases in archaic geographical names. This work provides crucial insights into the medieval naming systems of this Ukrainian region.
Urban Onomastics and Memory
Several articles explore how names in urban environments encode and transmit collective memory. Žaneta Dvořáková examines the Czech onymic landscape and the memory of World War II in urbanonymy, showing how street names and other urban designations serve as monuments to historical events and figures.
Edyta Grotek, Marcin Michoń, and Izabela Olszewska introduce the category of dialogic memory in hodonymy (the study of street names), offering a sophisticated theoretical framework for understanding how street names participate in ongoing conversations between past and present.
Oleksiy Gnatiuk and Viktoriia Zapototska provide a compelling cross-regional perspective on the political lives of rural hodonyms in Ukraine, demonstrating how even rural street names become battlegrounds for competing visions of history and identity.
Commercial and Institutional Names
The journal extends its scope beyond traditional categories of personal and place names. Małgorzata Rutkiewicz-Hanczewska analyzes names of pharmacies from pharmacy signboards in the onymic landscape of Poland, considering the geographical, historical, and cultural background of their creation. This study reveals how commercial names reflect regional identities and historical continuities.
Ewa Młynarczyk examines the nomenclature of Kraków charity organizations and institutions during the Second Polish Republic period, showing how institutional names encode social values and organizational missions.
Names in Cultural Context
Katarzyna Skowronek offers an intriguing exploration of proper names and the culture of esotericism based on Polish pre-war press (1919-1939), applying a symbolic conception of culture to onomastic research. This work demonstrates how names participate in broader systems of meaning-making within specific cultural and historical contexts.
Serhii Yermolenko contributes notes on peripheral items and features in eponymy, examining the boundaries and special cases within the study of names derived from personal names.
Małgorzata Dawidziak-Kładoczna presents an unexpected and delightful study of daylily variety names as carriers of national and regional values, showing how even horticultural nomenclature can encode cultural identity and local pride.
Methodological Resources and Academic Dialogue
The volume includes valuable methodological resources. Jana Davidová Glogarová, Kristýna Kovářová, and Veronika Poláchová offer a reflection on onomastic topics in Czech linguistic journals, providing readers with a guide to recent Czech onomastic scholarship.
Klaudia Golon contributes a practical study on the adaptation of Korean city names to the Polish language, examining the history of standardization and usage - a timely contribution as global interconnectedness increases the need for effective cross-linguistic name adaptation.
The "Reviews, Discussions, Polemics" section features Justyna B. Walkowiak's review of Mariusz Rutkowski's monograph Wojownik, poeta, kapłan. Onimiczne figury polskości w nazwach ulic (Warrior, Poet, Priest: Onymic Figures of Polishness in Street Names), engaging with contemporary debates about national identity and urban nomenclature.
Chronicle and Commemoration
The issue concludes with a chronicle of scientific life, including Mirosława Sagan-Bielawa's report on the 5th Czech Onomastic Conference held in Prague in April 2025, as well as commemorations of Professor Maria Karpluk (1925-2016) and Professor Kazimierz Rymut (1935-2006), maintaining the journal's commitment to honoring the field's distinguished scholars.
Conclusion
Onomastica 69 demonstrates the remarkable breadth and vitality of contemporary onomastic research. From medieval tax registers to modern pharmacy signs, from biblical toponyms in distant lands to the ephemeral nicknames of Slovak villagers, this volume shows that the study of names opens windows onto virtually every aspect of human culture and history. The international collaboration evident throughout the issue - with contributors from seven countries and language editors for Czech, Slovak, Polish, Ukrainian, English, and Bosnian - exemplifies the cross-border dialogue essential to advancing our understanding of how humans name their world and themselves.
The journal is available online at onomastica.ijppan.pl with both online (ISSN 2658-2783) and print (ISSN 0078-4648) editions.
Onomastica is published by the Institute of the Polish Language of the Polish Academy of Sciences in Kraków.
Onomastica 69: Różnorodna podróż przez imiona, nazwiska i nazwy geograficzne różnych kultur i epok
Najnowszy numer czasopisma Onomastica (tom 69, 2025) przedstawia bogatą mozaikę badań onomastycznych obejmujących wiele krajów, języków i okresów historycznych. Wydany przez Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk pod redakcją naczelną Halszki Górny, tom ten gromadzi badaczy z Polski, Ukrainy, Słowacji, Węgier, Czech i Bośni i Hercegowiny, oferując czytelnikom prawdziwie międzynarodową perspektywę na badania nad nazwami własnymi.
In Memoriam: Walter Wenzel
Numer otwiera hołd dla Waltera Wenzela (1929-2025), wybitnego niemieckiego onomasty, którego wkład w dziedzinę pozostanie w pamięci kolegów i studentów. To wspomnienie, napisane przez Inge Bily, przypomina nam o ciągłym dziedzictwie naukowym, które łączy pokolenia badaczy nazw.
Podstawy teoretyczne i innowacje metodologiczne
Artur Gałkowski ustanawia mocne fundamenty teoretyczne swoim artykułem o charakterystyce terminologicznej i konceptualnej fenomenu krajobrazu onimicznego jako elementów budujących krajobraz językowy. Praca ta podejmuje fundamentalne pytania o to, jak rozumiemy i kategoryzujemy nazwy, które otaczają nas w codziennym środowisku, dostarczając niezbędnych narzędzi konceptualnych dla współczesnych badań onomastycznych.
Wojciech Włoskowicz wnosi wkład w dyskusje metodologiczne swoim badaniem samej terminologii onomastycznej, eksplorując rozróżnienia i relacje między onimem, proprium i nazwą własną. Ta metajęzykowa refleksja pomaga wyostrzyć narzędzia teoretyczne, których używają badacze w swojej pracy.
Antroponimia historyczna: średniowieczne i wczesnonowożytne praktyki nazewnicze
Kilka artykułów zagłębia się w historyczne systemy nazewnictwa, oferując fascynujące wglądy w to, jak ludzie identyfikowali się w minionych stuleciach. Olga Karpenko bada antroponimię XVI wieku na podstawie dokumentów historycznych z regionu Żytomierza na Ukrainie, ujawniając złożone systemy identyfikacji osobistej stosowane w tym okresie.
Lesya Yashchuk kontynuuje tę eksplorację szczegółowym studium cech identyfikacji osobistej w pierwszorzędnych rejestrach podatkowych wołości Zwiagel z drugiej połowy XVI wieku. Ta pierwsza część, zapowiadająca serię, demonstruje, jak dokumenty administracyjne przechowują bezcenne informacje o historycznych praktykach nazewniczych.
W dziale „Materiały i komunikaty" Bożena Hrynkiewicz-Adamskich przedstawia badania nad staroruskimi jednopienniymi antroponimami deapelatywnymi zawierającymi sufiksy z -k-, dostarczając lingwistycznej głębi naszemu zrozumieniu wczesnosłowiańskiego tworzenia nazw.
Antroponimia współczesna: żywe nazwy we współczesnych społecznościach
Tom nie ogranicza się do badań historycznych. Miroslav Kazík przenosi nas do teraźniejszości swoim studium żywych (nieoficjalnych) imion osób niezamężnych/nieżonatych we wsi zagrodowej Prašník w powiecie Piešťany na Słowacji. To etnograficzne podejście uchwytuje dynamiczne, nieformalne praktyki nazewnicze, które często umykają oficjalnej dokumentacji, ale pozostają żywe w lokalnych społecznościach.
Karina Zając-Haduch bada przezwiska jako kategorię antroponimiczną przez pryzmat opowiadań Szukszyna, demonstrując, jak literatura służy jako cenne źródło do zrozumienia nieformalnych konwencji nazewniczych i ich funkcji społecznych.
Irena Kałużyńska oferuje perspektywę międzykulturową swoim badaniem kwiatów, roślin i drzew w nazewnictwie kobiecym w Chinach, ujawniając głębokie połączenia między naturą, płcią i tożsamością w chińskich tradycjach nazewniczych.
Toponimia i geografia nazw
Wymiar toponimiczny otrzymuje znaczną uwagę w tym numerze. Zenaida Karavdić przedstawia kompleksowe studium toponimii miasta Visoko w Bośni i Hercegowinie, dokumentując bogate warstwy nazw miejscowych w tym historycznie znaczącym regionie.
Andrea Bölcskei wnosi fascynujące studium porównawcze badające czynniki motywacyjne stojące za przyjmowaniem biblijnych nazw miejscowych w różnych częściach świata. Ta globalna perspektywa pomaga nam zrozumieć, jak tradycje religijne i kulturowe kształtują nazywanie krajobrazów na różnych kontynentach.
Зоряна Купчинська (Zoryana Kupchynska) oferuje szczegółowy fragment krajobrazu ojkonimicznego Polesia Prawobrzeżnego i przyległych terytoriów w XIV wieku, analizując obszar i semantykę baz derywacyjnych archaicznych nazw geograficznych. Ta praca dostarcza kluczowych wglądów w średniowieczne systemy nazewnicze tego ukraińskiego regionu.
Onomastyka miejska i pamięć
Kilka artykułów bada, jak nazwy w środowisku miejskim kodują i przekazują pamięć zbiorową. Žaneta Dvořáková analizuje czeski krajobraz onimiczny i pamięć II wojny światowej w urbanonimii, pokazując, jak nazwy ulic i inne określenia miejskie służą jako pomniki wydarzeń historycznych i postaci.
Edyta Grotek, Marcin Michoń i Izabela Olszewska wprowadzają kategorię pamięci dialogicznej w hodonimii (badaniu nazw ulic), oferując wyrafinowane ramy teoretyczne do zrozumienia, jak nazwy ulic uczestniczą w trwających rozmowach między przeszłością a teraźniejszością.
Oleksiy Gnatiuk i Viktoriia Zapototska dostarczają przekonującej perspektywy międzyregionalnej na polityczne życie wiejskich hodonimów na Ukrainie, demonstrując, jak nawet wiejskie nazwy ulic stają się polem bitwy dla konkurencyjnych wizji historii i tożsamości.
Nazwy komercyjne i instytucjonalne
Czasopismo rozszerza swój zakres poza tradycyjne kategorie nazw osobowych i miejscowych. Małgorzata Rutkiewicz-Hanczewska analizuje nazwy aptek z szyldów aptecznych w krajobrazie onimicznym Polski, uwzględniając geograficzne, historyczne i kulturowe tło ich tworzenia. To studium ujawnia, jak nazwy komercyjne odzwierciedlają tożsamości regionalne i ciągłości historyczne.
Ewa Młynarczyk bada nomenklaturę krakowskich organizacji i instytucji charytatywnych w okresie II Rzeczypospolitej, pokazując, jak nazwy instytucjonalne kodują wartości społeczne i misje organizacyjne.
Nazwy w kontekście kulturowym
Katarzyna Skowronek oferuje intrygującą eksplorację nazw własnych i kultury ezoteryzmu na podstawie polskiej prasy przedwojennej (1919-1939), stosując symboliczną koncepcję kultury do badań onomastycznych. Ta praca demonstruje, jak nazwy uczestniczą w szerszych systemach tworzenia znaczeń w określonych kontekstach kulturowych i historycznych.
Serhii Yermolenko wnosi notatki o peryferyjnych elementach i cechach w eponimii, badając granice i przypadki szczególne w studium nazw pochodzących od nazw osobowych.
Małgorzata Dawidziak-Kładoczna przedstawia nieoczekiwane i urzekające studium nazw odmian liliowca jako nośników wartości narodowych i regionalnych, pokazując, jak nawet nomenklatura ogrodnicza może kodować tożsamość kulturową i lokalną dumę.
Zasoby metodologiczne i dialog akademicki
Tom zawiera cenne zasoby metodologiczne. Jana Davidová Glogarová, Kristýna Kovářová i Veronika Poláchová oferują refleksję nad tematami onomastycznymi w czeskich czasopismach językoznawczych, dostarczając czytelnikom przewodnika po najnowszej czeskiej twórczości onomastycznej.
Klaudia Golon wnosi praktyczne studium o adaptacji koreańskich nazw miast do języka polskiego, badając historię standaryzacji i użycia – aktualny wkład, gdyż globalna współzależność zwiększa potrzebę efektywnej międzyjęzykowej adaptacji nazw.
Dział „Recenzje, dyskusje, polemiki" zawiera recenzję Justyny B. Walkowiak monografii Mariusza Rutkowskiego Wojownik, poeta, kapłan. Onimiczne figury polskości w nazwach ulic, angażującą się we współczesne debaty o tożsamości narodowej i nomenklaturze miejskiej.
Kronika i upamiętnienie
Numer kończy kronika życia naukowego, w tym sprawozdanie Mirosławy Sagan-Bielawy z 5. Czeskiej Konferencji Onomastycznej odbytej w Pradze w kwietniu 2025 roku, a także upamiętnienie Profesor Marii Karpluk (1925-2016) i Profesora Kazimierza Rymuta (1935-2006), podtrzymując zobowiązanie czasopisma do honorowania wybitnych uczonych w tej dziedzinie.
Podsumowanie
Onomastica 69 demonstruje niezwykły zakres i żywotność współczesnych badań onomastycznych. Od średniowiecznych rejestrów podatkowych po współczesne szyldy aptek, od biblijnych toponimów w odległych krajach po efemeryczne przezwiska słowackich wieśniaków, tom ten pokazuje, że badanie nazw otwiera okna na praktycznie każdy aspekt kultury i historii ludzkiej. Międzynarodowa współpraca widoczna w całym numerze – z autorami z siedmiu krajów i redaktorami językowymi dla czeskiego, słowackiego, polskiego, ukraińskiego, angielskiego i bośniackiego – jest przykładem dialogu ponad granicami, niezbędnego do pogłębiania naszego zrozumienia tego, jak ludzie nazywają swój świat i siebie samych.
Czasopismo jest dostępne online pod adresem onomastica.ijppan.pl w wydaniach online (ISSN 2658-2783) i drukowanym (ISSN 0078-4648).
Onomastica jest wydawana przez Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk w Krakowie.
.jpg)