Ecology and Proper Names: XI Xornada de Onomástica Galega

The relationship between ecology and proper names will be the central theme of the XI Xornada de Onomástica Galega, organized by the Real Academia Galega with the collaboration of the Deputación de Pontevedra and the Museo de Pontevedra. The event will take place on Saturday, 10 October 2026, at the Museo de Pontevedra, Edificio Castelao, in Pontevedra. Registration is free and remains open until 5 October 2026.

Under the title “Ecoloxía e onomástica”, the conference will explore how names preserve ecological memory, record transformations of the landscape, and bear witness to local knowledge connected with land, water, extraction, settlement, and cultural continuity. This theme is especially meaningful in Galicia, a territory whose dense toponymic heritage reflects centuries of interaction between people and environment. Earlier editions of the Xornada have also shown the Real Academia Galega’s sustained commitment to the public value of name studies; the RAG notes that this annual meeting has been organized with the support of the Deputación de Pontevedra and the provincial museum since 2016.

The morning session will open at 10:00 with the official inauguration. At 10:30, Marilar Aleixandre of the Real Academia Galega will speak on “Os topónimos arrepóñense”. At 11:00, Francisco Macías of Edicións Positivas will present “Os nomes que saíron do escuro”, followed by a debate at 11:30 and a break at 12:00.

The programme will continue at 12:30 with Valerià Paül of the Universidade de Santiago de Compostela, who will present “As comarcas na Galiza autonómica: entre a agonía e a resistencia”. At 13:00, Miguel Á. Conde Teira will offer “Unha viaxe toponímica no tempo en Posmarcos: de 1396 a 2013”, followed by another debate at 13:30 and the lunch break at 14:00.

The afternoon session will begin at 16:30 with a didactic intervention by Andrea Santiso Arias of AGOn and IES Val do Asma (Chantada): “Cando a terra perde o nome: o impacto das industrias extractivas na microtoponimia”. At 17:00, Lukas Santiago will speak on “Lourizán: desenterrando a súa toponimia”, followed by a debate at 17:30. The day will conclude with the screening of “Paraíso roubado”, a 2017 documentary by Lukas Santiago, at 18:00, and the official closing at 19:00.

The event is coordinated by Ana Boullón and Luz Méndez. It will also be broadcast live through academia.gal, making it accessible to a wider audience beyond Pontevedra. Participants wishing to attend in person must formalize their registration before 5 October 2026, and a certificate of attendance will be sent by email after the event.

By placing ecology at the centre of onomastic reflection, this year’s Xornada reminds us that names are never merely labels. They are archives of environmental perception, social memory, and local experience. When a place loses its name, it may also lose part of its history; when a name is recovered, studied, or transmitted, a fragment of cultural and ecological knowledge is preserved.

---

Galego

Ecoloxía e nomes propios: a XI Xornada de Onomástica Galega celebrarase en Pontevedra

A relación entre a ecoloxía e os nomes propios centrará a XI Xornada de Onomástica Galega, organizada pola Real Academia Galega coa colaboración da Deputación de Pontevedra e o Museo de Pontevedra. A actividade celebrarase o sábado, 10 de outubro de 2026, no Museo de Pontevedra, Edificio Castelao, en Pontevedra. A inscrición é gratuíta e poderá formalizarse ata o 5 de outubro de 2026.

Baixo o título “Ecoloxía e onomástica”, a xornada abordará o modo en que os nomes conservan memoria ecolóxica, rexistran transformacións da paisaxe e transmiten coñecementos locais vencellados á terra, á auga, ás actividades extractivas, ao poboamento e á continuidade cultural. O tema resulta especialmente significativo en Galicia, un territorio cunha riquísima tradición toponímica na que se reflicte a longa relación entre as comunidades humanas e o seu medio. A propia Real Academia Galega vén salientando nos últimos anos a importancia desta cita anual, organizada desde 2016 co apoio da Deputación de Pontevedra e do museo provincial.

A sesión de mañá abrirase ás 10:00 coa inauguración. Ás 10:30, Marilar Aleixandre, da Real Academia Galega, presentará a intervención “Os topónimos arrepóñense”. Ás 11:00, Francisco Macías, de Edicións Positivas, falará sobre “Os nomes que saíron do escuro”. A continuación haberá un debate ás 11:30 e un descanso ás 12:00.

O programa continuará ás 12:30 con Valerià Paül, da Universidade de Santiago de Compostela, que ofrecerá o relatorio “As comarcas na Galiza autonómica: entre a agonía e a resistencia”. Ás 13:00, Miguel Á. Conde Teira presentará “Unha viaxe toponímica no tempo en Posmarcos: de 1396 a 2013”. A sesión da mañá pecharase cun debate ás 13:30 e coa pausa para xantar ás 14:00.

A sesión de tarde comezará ás 16:30 cunha intervención didáctica de Andrea Santiso Arias, de AGOn e do IES Val do Asma (Chantada), titulada “Cando a terra perde o nome: o impacto das industrias extractivas na microtoponimia”. Ás 17:00, Lukas Santiago falará sobre “Lourizán: desenterrando a súa toponimia”, seguido dun debate ás 17:30. A xornada rematará coa proxección de “Paraíso roubado”, documental de Lukas Santiago de 2017, ás 18:00, e coa clausura ás 19:00.

A coordinación corre a cargo de Ana Boullón e Luz Méndez. A xornada poderá seguirse tamén en directo a través de academia.gal, o que permitirá achegar os seus contidos a un público máis amplo. Para asistir presencialmente é necesario formalizar a inscrición antes do 5 de outubro de 2026, e despois da xornada enviarase por correo electrónico un diploma de asistencia.

Ao situar a ecoloxía no centro da reflexión onomástica, esta nova edición lembra que os nomes non son simples etiquetas. Son arquivos de percepción ambiental, memoria social e experiencia local. Cando unha terra perde o seu nome, pode perder tamén unha parte da súa historia; cando un nome se recolle, se estuda ou se transmite, consérvase un fragmento de coñecemento cultural e ecolóxico.